Städte & Ritter

Auteur: Klaus Teuber
Uitgegeven door Kosmos, 1998
De tactische uitbreiding op het basisspel "Die Siedler von Catan".
Vrij vertaald in het Nederlands door Piet Notebaert (Spelgroep Hof van Watervliet, Brugge, België).

Deel A:
Speloverzicht & spelbord
voor de eerste partij.

Lees eerst dit overzicht waarin je de belangrijkste wijzigingen t.o.v. het basisspel ontdekt. Neem vervolgens deel B door waarin de aanvullende spelregels beschreven worden. De grote tekening (vooraan in deel A van het Duitse spelregelboek) toont een voorbereid spelbord, die je voor je eerste partij moet samenstellen. De kleine tekeningen onderaan tonen de grondstoffen die je kan krijgen als je een stad bezit. In het derde deel (C) lees je aanvullende informatie over de vooruitgangskaarten, krijg je een materiaallijst en tips om de zelfklevers aan te brengen.

Catan is in gevaar. Donkere wolken drijven samen over het eiland. Wilde Barbaren, gelokt door de rijkdommen van Catan, komen aangezeild om het land te overvallen.
Voorlopig is er nog wat tijd om het gevaar af te wenden. De legermacht van de Barbaren komt immers overeen met het aantal steden in Catan. Om die krijgsmacht te overmeesteren, moeten de ridders van alle spelers minstens zo sterk zijn als de Barbaren.
Slaagt men er in om de Barbaren te verslaan, dan is het gevaar voor het ogenblik geweken. Zijn de ridders van Catan echter te zwak, dan overvallen de Barbaren een stad. Deze overvallen stad wordt geplunderd en blijft als nederzetting achter.
Dit verlies van een stad is steeds voor die speler die ter verdediging van Catan geen of het minst aantal ridders ingezet heeft. Stel dus ridders op!
Los van de vreemde vijand wedijveren de spelers met elkaar om drie metropolen op te richten. Om een metropool te stichten - die twee extra zegepunten waard is - moeten de spelers hun steden verder uitbouwen.
Deze stadsuitbouw is enkel mogelijk m.b.v. de nieuwe kaarten "Handelswaren". Handelswaren krijgt een speler enkel voor steden die aan een gebergte, bos of weideland grenzen.
Bij de start van het spel krijgt elk een nederzetting en een stad. Als je grondstoffen krijgt via een stad die aan een berg, bos of weide grenst, bekom je 1 bijbehorende grondstofkaart, maar ook een bepaalde handelskaart (zie tek. onderaan de blz.).
Met munten bouw je je stad uit in politiek richting (blauw), papier laat de wetenschap (groen) toenemen en textiel maakt de ontwikkeling van handel (geel) mogelijk. Een metropool (+2 zegepunten) krijg je, zodra je de vierde trede van de uitbouw als eerste bereikt hebt.
Door de voortdurende uitbouw van je stad verhoog je je kansen - door de passende combinatie van de rode en de gebeurtenisdobbelsteen - om nieuwe vooruitgangskaarten te bekomen. Deze kaarten laten je toe om nog dieper op het spel in te grijpen als voordien.
Stel je dus in op een hard leven op Catan - en voor een langer spel. Wie het eerst 13 zegepunten behaalt, wint!

Deel B: Spelhandleiding

Op deze bladzijden staan de volledige spelregels. Bestudeer dit even rustig vooraleer je met het spel start. Je medespelers zullen je dankbaar zijn.

Opbouw van het eiland
(voor het eerste spel)

Alhoewel het spelbord variabel opgebouwd kan worden, raden we je toch aan om voor je eerste partij de startopstelling van het Duits spelregeloverzicht A te gebruiken. Daardoor ben je zeker dat de onmisbare grondstoffen in een voldoende mate aanwezig zijn.

Zet eerst de randen vast. Voeg delen met eenzelfde hoofdletter tegen elkaar.
In dit kader zet je de zeshoeken precies zoals aangegeven op de tekening. De schijven met getallen en de havens worden geplaatst.
Het nieuwe dubbel-zee-veld moet je bovenaan plaatsen (voor het schip van de barbaren).
De havens en zeevelden moeten zoals steeds afwisselend geplaatst worden.

Raad:
Na de eerste partij moet je het variabel spelbord opzetten (zie spelregels basisspel).

Voorbereiding

1. Dit materiaal heb je NIET nodig van uit het basisspel:

de ontwikkelingskaarten, de bouwkostkaarten, de zegekaart "Grootste Riddermacht" en 1 dobbelsteen.

2. Het volgende materiaal wordt klaar gelegd:

de grondstofkaarten sorteren in 5 stapels en open naast het spelbord leggen,
de nieuwe kaarten "Handelswaren" sorteren in 3 stapels en ook open klaar leggen onder de bijhorende grondstofkaart: papier onder hout, munten onder erts en textiel onder schapen,
de nieuwe "vooruitgangskaarten" in drie stapels sorteren: handel (geel), politiek (blauw) en wetenschap (groen); elke stapel schudden en omgekeerd aan de andere zijde van het spelbord plaatsen,
de drie metropolen, de bijhorende schijven, de figuur van de handelaar, de witte en de rode dobbelsteen en de gebeurtenisdobbelsteen eveneens klaar leggen alsook de kaart "Langste handelsstraat",
het schip waarmee de barbarenstrijdkracht aan komt gezeild op startveld S plaatsen.

3. Elke speler kiest een kleur en krijgt:

5 nederzettingen, 4 steden en 15 straten
6 ridders (2 eenvoudige, 2 sterke en 2 machtige ridders)
3 stadsmuren en de bouwkalender voor de stadsuitbouw

4. Nederzetting en stad plaatsen

om beurt dobbelen alle spelers, de hoogste worp bepaalt de startspeler,
deze startspeler plaatst eerst een nederzetting en een straat (volgens de spelregels van het basisspel),
dan in de tweede fase wordt een stad en een straat geplaatst,
Belangrijk: probeer er voor te zorgen dat je doorgang tot graan hebt en vergeet niet dat slechts drie soorten landschappen "Handelswaren" opbrengen!
elke speler krijgt van elke grondstof die aan zijn stad grenst, één grondstofkaart,
het overige materiaal legt elke speler voor zich klaar,
elke speler legt zijn bouwkalender gesloten voor zich neer (de zijde die nu zichtbaar wordt geeft alle verschillende aankopen weer).

Het spelverloop in vogelvlucht

De speler die als laatste een stad gebouwd heeft, begint het spel.
Elke speler, die aan de beurt komt, beschikt over de volgende acties:

1. Je moet de drie dobbelstenen gooien om te bepalen:

de gebeurtenis (dobbelsteen met symbolen),
het verkrijgen van een vooruitgangskaart (rode dobbelsteen),
grondstofopbrengsten voor alle spelers - met beide ogen-dobbelstenen,
het verkrijgen van "Handelswaren" (enkel mogelijk met een stad).

2. Je kan dan in een zelf te kiezen volgorde:

a) Handelen - met de bank of medespelers

b) Bouwen

zoals voorheen straten, nederzettingen, steden; nieuw: nu ook stadsmuren
je kan "eenvoudige ridders" bouwen en activeren
je kan je stad uitbouwen - met de handelskaarten

Aanvullend geldt: de speler die aan de beurt is, kan tijdens zijn beurt, maar wel na het dobbelen:

vooruitgangskaarten uitspelen,
en/of acties uitvoeren met zijn ridders

Uitzondering:
Voor het dobbelen kan enkel de kaart "Alchimist" uitgespeeld worden.

Het spelverloop in detail

1. De dobbelsteengebeurtenissen

Nadat de speler de drie dobbelstenen gegooid heeft, worden de gebeurtenissen als volgt van die worp in deze volgorde uitgevoerd:

1a Gebeurtenisdobbelsteen

Toont de dobbelsteen een schip, dan wordt het schip in de richting van de pijl een vakje verder gezet. Komt het schip op het laatste veld (bijl), dan landt het leger van de barbaren op Catan. De spelers moeten op dit moment ridders geactiveerd hebben, om de barbaren te kunnen afslaan. Voor detail zie "Het leger van de barbaren bevechten".

1b Gebeurtenisdobbelsteen + rode dobbelsteen

Toont de gebeurtenisdobbelsteen een stadstoren, dan controleren alle spelers of ze een "Vooruitgangskaart" mogen nemen.
Om een vooruitgangskaart te mogen nemen, moet een speler:
- een stadsuitbouw in de kleur van de stadstoren bezitten
- en het ogental van de rode dobbelsteen moet op zijn stadsuitbouwkaart afgebeeld staan (dit staat allemaal op de omgeslagen bladen van je kalender)
Elke speler mag nu - in uurwijzerzin - als aan de voorwaarden voldaan is, de bovenste vooruitgangskaart (van die gedobbelde kleur) van de stapel nemen, de kaart bekijken en omgekeerd voor zich neer leggen.
Geen enkele speler mag meer dan vier vooruitgangskaarten bezitten.
Voor details zie "Vooruitgangskaarten".

1c Rode en witte dobbelsteen

Zoals in het basisspel bepaalt de som van de rode en de witte dobbelsteen het veld dat grondstofkaarten zal opbrengen. Een nederzetting brengt nog steeds één grondstofkaart op.
Steden brengen twee grondstofkaarten op - of een grondstofkaart en een handelskaart:
- leemgronden brengen twee baksteenkaarten op,
- akkers brengen twee graankaarten op,
- gebergten brengen 1 ijzererts en 1 handelswaar "munten" op,
- bossen brengen 1 houtkaart en 1 handelswaar "papier" op,
- weiden brengen 1 wolkaart en 1 handelswaar "textiel" op.
zie ook de afbeeldingen onderaan de eerste blz. van het Duits regelboek
Handelswaren worden in de hand genomen en tellen mee als de rover gedobbeld wordt.

2a De Handel

De handelsmogelijkheden van het basisspel blijven gelden. Ze gelden ook voor de nieuwe kaarten "Handelswaren".

Handelswaren kunnen willekeurig tussen de spelers geruild worden; ook in de verhouding 4:1 met de bank tegen een ander handelskaart of met een grondstofkaart. De om te ruilen kaarten moeten wel van dezelfde soort zijn. Wie een haven 3:1 bezit, kan handelswaren ook in de verhouding 3:1 omruilen met een grondstof.
Omgekeerd kunnen grondstoffen tegen handelswaren geruild worden (vb: 4 baksteenkaarten tegen 1 handelswaar "textiel", of in een baksteenhaven ook 2 baksteenkaarten tegen 1 handelswaar).
Vooruitgangskaarten kunnen niet verhandeld worden.

2b Het bouwen

Zoals voorheen kunnen de spelers straten, nederzettingen en steden bouwen, als ze aan de beurt zijn.
Nieuwe bouwmogelijkheden zijn:

Stadsmuur

De bouw van een stadsmuur kost 2 grondstofkaarten bakstenen, het houten plankje schuif je dan onder de stadsfiguur.
Elke stadsmuur verhoogt het aantal grondstofkaarten die een speler in zijn hand mag bezitten bij een dobbelsteenworp "7" met 2 kaarten.
Verliest een speler een stad, dan verliest hij ook de bijbehorende stadsmuur.

Ridders

Ridders worden door houten schijven voorgesteld. De ene zijde toont een hoofd, de zogenaamde "passieve" zijde. Passief betekent dat de ridder nog niets kan ondernemen. De andere zijde toont ijzeren handschoenen, ze wordt de "actieve" zijde genoemd. Enkel als de ridderfiguur met deze zijde naar boven ligt, kan de ridder in het spel in actie komen.
De ridders bestaan in drie groepen: eenvoudige ridders, sterke ridders en machtige ridders. Hoe meer handschoenen, hoe sterker de ridder.

Ridders in dienst nemen

Wie in ridder in dienst wenst te nemen, betaalt 1 ijzererts en 1 schaap. Je neemt een eenvoudige ridder en plaatst die op het spelbord.
De ridder moet met zijn passieve zijde op een vrij kruispunt waar minstens 1 eigen straat ligt, geplaatst worden (de bekende afstandsregel voor nederzettingen en steden geldt hier NIET!).
Een ridder kan een vreemde straat onderbreken en kan zo de uitbouw van verdere vreemde straten aan dat kruispunt verhinderen.
voorbeeld (zie tweede figuur eerste kolom van derde blad):
Rood kan een ridder op vier plaatsen zetten (pijlen).
Kiest rood positie A dan kan enkel nog rood straten verder bouwen.
Kiest rood positie B dan wordt de blauwe straat onderbroken.

Ridders activeren

Een speler kan een ridder die reeds op het spelbord ligt, activeren, door het betalen van 1 grondstofkaart graan. Dat geldt voor om het even welk type ridder. Dat mag ook gebeuren met de ridder die je daarnet in dienst nam. De ridderfiguur wordt dan naar zijn actieve zijde (handschoen) omgedraaid.
Een speler die één van zijn ridders activeert, mag deze ridder tijdens deze spelbeurt niet meer voor een of andere ridderactie inzetten.

Ridders opwaarderen (aufwerten)

Een eenvoudige ridder kan nog tijdens dezelfde beurt, waarin hij in dienst werd genomen (maar evengoed in een andere beurt), opgewaardeerd worden. Door het betalen van van 1 grondstof ijzererts en 1 grondstof schaap wordt hij een sterke ridder. De speler neemt de ridderschijf van het spelbord weg en vervangt dit door de schijf van een sterke ridder (iets groter symbool).
Ridders mogen zowel in passieve als actieve toestand opgewaardeerd worden.
Op dezelfde wijze kan een speler zijn sterke ridder opwaarderen tot een machtige ridder. Maar machtige ridders mogen enkel in het spel komen, als de speler een fort gesticht heeft (= derde stadsuitbouw in de politiek - blauw - kijk maar op het kaartje van de bouwkalender).
Een ridder mag in één beurt slechts één keer opgewaardeerd worden.

De uitbouw van een stad

Als een speler over een kaart "handelswaren" beschikt, dan kan hij daarmee zijn stad uitbouwen. Ook indien je maar één stad bezit, kan je deze stad in de drie domeinen uitbreiden (handel, politiek en wetenschap).
Het uitbouwen van een stad wordt met behulp van de bouwkalender uitgevoerd. De drie gekleurde delen van je kalender duiden de drie domeinen aan:

geel = handel
blauw = politiek
groen = wetenschap

Per domein zijn er vijf uitbouwstappen, dus elke blok telt 5 blaadjes. Bij aanvang van het spel ligt de kalender gesloten voor je neer (spiraal onderaan, blaadjes erboven).

De eerste stadsuitbouw in een bepaald domein kost steeds één bepaalde handelskaart. Elk blad toont (onderaan) welke handelskaart je dient in te leveren.
Wie b.v. een kaart "textiel" betaalt, bouwt in zijn stad een Markt en mag dat blad (geel) dan omdraaien. De achterzijde toont nu dat je reeds een markt gebouwd hebt en toont ook twee rode dobbelstenen. Deze rode dobbelstenen duiden aan of je na de dobbelsteenworp vooruitgangskaarten krijgt.
Elke tweede stadsuitbouw in een bepaald domein kost twee handelskaarten van een bepaald type. Een derde uitbouw kost drie handelskaarten, enz.
Maar elke verdere uitbouw verhoogt je kans om via de rode dobbelstenen vooruitgangskaarten te verkrijgen.
Als je een derde stadsuitbouw uitgevoerd hebt, dan bekom je nog enkele extra speelmogelijkheden (kijk maar eens op de kalenderblaadjes):
- Gilde (geel): vanaf nu kan je handelswaren in een verhouding van 2 tegen 1 ruilen.
- Fort/Festung (blauw): vanaf nu kan je een sterke ridder opwaarderen tot een machtige ridder.
- Aquaduct (groen): vanaf nu mag je één grondstof naar keuze nemen als je tijdens de dobbelfase geen enkele had kunnen krijgen (behalve bij een "7").

Metropolen (gele houten stadstoren)

De eerste speler die in één van de drie domeinen een gebouw van de vierde klasse kan bouwen (bank, kathedraal of theater), mag een houten metropool-figuur op een van zijn steden zetten. Om aan te duiden om welke metropool het gaat, legt de speler ook een metropool-schijfje op het blad van zijn kalender.
Een tot metropool uitgebouwde stad telt voor 4 zegepunten (2 voor de stad + 2 voor de metropool).
Er kunnen drie metropolen gebouwd worden: eentje voor het domein handel, eentje voor de politie en eentje voor het domein wetenschap.
De bezitter van een metropool kan deze enkel maar verliezen, als een andere speler eerder dan hem de vijfde uitbouw in dat domein realiseert.
voorbeeld:
Een speler beschikt over een politiek-metropool omdat hij hij een kathedraal gebouwd heeft. Een andere speler bouwt nu de "Rat Catans". Deze speler verkrijgt nu de politiek-metropool die hij nu niet meer kan verliezen.
Een metropool is veilig als de bezitter de vijfde uitbouw in dat domein zelf kan realiseren.
Een speler kan meerdere metropolen bouwen als hij over meer dan één stad beschikt en telkens als eerste de vierde uitbouw bereikt.
Bezit een speler slechts één stad, die reeds tot metropool uitgebouwd werd, dan mag hij in deze enige stad in de twee andere domeinen slechts verder bouwen tot aan niveau 3. De vierde uitbouw in één van die twee andere domeinen mag slechts gebeuren van zodra de speler over een tweede stad beschikt.

Vooruitgangskaarten

Vooruitgangskaarten krijgen

Het krijgen van vooruitgangskaarten is aan bepaalde voorwaarden gekoppeld:

De speler moet al minstens één stadsuitbouw gerealiseerd hebben - zijn kalender moet rode dobbelstenen tonen. De eerste stadsuitbouw brengt twee rode dobbelstenen, de volgende meer...
De gebeurtenisdobbelsteen moet de kleur van zijn uitgebouwde domein tonen. Heeft een speler reeds in de drie domeinen (kleuren) zijn stad uitgebouwd, dan zal dus elke gedobbelde stadstoren een vooruitgangskaart kunnen opbrengen (de ogen moeten dan nog overeenkomen met wat op je kalender staat).
Wordt nu ook met de rode dobbelsteen een getal gedobbeld dat op je kalenderblad staat afgebeeld, dan bekomt de speler voor dit domein een vooruitgangskaart.
Je moet steeds de bovenste vooruitgangskaart van de stapel nemen. Hebben meerdere spelers recht op een kaart, dan neemt eerst die speler die aan de beurt is een kaart, gevolgd door de anderen in uurwijzerzin.
voorbeeld:
Speler A dobbelt een witte 6, een rode 3 en een gele stadstoren. Speler B heeft reeds een Zunft in domein geel en een Rathaus in domein blauw. Hij mag een gele vooruitgangskaart nemen omdat op zijn geel blaadje dobbelsteen "3" staat afgebeeld.

Vooruitgangskaarten uitspelen

Wie aan de beurt is, mag tijdens zijn spelbeurt zoveel vooruitgangskaarten uitspelen als hij zelf wil - maar steeds nadat hij gedobbeld heeft (uitzondering: de alchimist).
Bijzonderheden:

Kaarten met zegepunten worden na ontvangst direct onthuld, ze kunnen dan niet meer aan een spion verloren worden.
Geen enkele speler mag meer dan vier vooruitgangskaarten (niet meegerekend de openliggende zegepuntkaarten) bezitten. Wie een vijfde vooruitgangskaart verkrijgt (en geen enkele kaart wil uitspelen indien hij zelf aan de beurt is), moet er eentje naar keuze weer onder de juiste stapel schuiven.
Wie aan de beurt is en een vooruitgangskaart krijgt, mag deze ook meteen in dezelfde beurt inzetten.
Vooruitgangskaarten kunnen niet verhandeld worden tussen de spelers.
Uitgespeelde vooruitgangskaarten worden steeds onder de juiste stapel geschoven.

Ridderacties

Wie aan de beurt is, mag met elke eigen geactiveerde ridder één actie uitvoeren (nadat er gedobbeld werd). Na een actie gaat de ridder terug over in passieve stand (een actie put hem redelijk uit...).
Je kan deze passief geworden ridder echter weer meteen activeren door het betalen van de nodige grondstof (graan). Maar deze ridder mag tijdens die beurt geen actie meer uitvoeren.

Verplaatsen

Als een speler aan de beurt is, mag hij ridders, die hij tijdens een voorafgaande beurt geactiveerd heeft, verplaatsen. Daarbij geldt: beide kruispunten, het uitgangskruispunt en het (nog vrije) doelkruispunt moeten door eigen straten met elkaar verbonden zijn.
Een kruispunt mag steeds maar door één ridder bezet worden.
Als een ridder verplaatst wordt, moet hij terug naar de passieve zijde gedraaid worden.
Wil een speler op een kruispunt bouwen, waarop reeds een ridder staat, moet hij eerst de ridder verplaatsen - op een ander vrij kruispunt binnen zijn handelsstraat. Kan de ridder niet verplaatst worden (geen vrij kruispunt, niet geactiveerd), dan kan er op die plaats ook niet gebouwd worden.
Voorbeeld: zie eerste figuur, 4de blad, eerste kolom
Speler rood mag zijn geactiveerde ridder op kruispunt A op de met pijlen gemarkeerde kruispunten verplaatsen. De actieve ridder op A kan echter niet naar de kruispunten B of C omdat de straten bij die kruispunten niet met de straten van kruispunt A zijn verbonden.

Verplaatsen en verdrijven

Als een speler aan de beurt is, mag hij zijn ridder ook op het kruispunt met een vreemde ridder plaatsen, om deze te verdrijven. Echter: enkel zwakkere ridders kunnen verdreven worden en dat kruispunt moet binnen de eigen handelsstraat liggen!
De verdreven ridder moet door zijn bezitter op een nog vrij kruispunt van de zelfde handelsstraat verplaatst worden. De toestand van de verdreven ridder blijft dezelfde - als hij actief was, dan blijft hij in die toestand.
Is er voor de verdreven ridder geen vrij kruispunt meer beschikbaar (aan dezelfde straat), dan verdwijnt die ridder van het spelbord.
Het is niet mogelijk om eigen ridders te verdrijven.
Na het verplaatsen en verdrijven moet de aanvallende ridder naar de passieve zijde omgedraaid worden.
Voorbeeld: zie 4de blad, eerste kolom, 2de figuur
De rode speler mag zijn actieve ridder op het door blauw bezette kruispunt plaatsen, omdat het kruispunt binnen zijn eigen rode straat ligt en de blauwe ridder zwakker is. Speler blauw kan nu zijn blauwe ridder naar kruispunt A of B verplaatsen. Kruispunt C kan niet als uitwijkplaats gekozen worden.

Verdrijven van de rover

Een speler kan met zijn actieve ridder (van om het even welke sterkte) de rover verdrijven, als die tenminste op één van de drie aangrenzende velden staat.

De verdreven rover stelt de daden zoals in het basisspel beschreven.
Na het verdrijven draait de ridder naar zijn passieve zijde.
Voorbeeld: zie 4de blad, tweede kolom
De ridder van speler rood kan een rover die op een van de grijze velden staat, verdrijven. Helaas staat de rover momenteel buiten het invloedsbereik van de ridder. Om de rover toch nog te kunnen verdrijven, moet speler rood als volgt spelen: eerst verplaatst hij de ridder op kruispunt A of B en deactiveert de ridder. Dan betaalt hij een een grondstof graan om de ridder terug actief te maken. In een volgende beurt kan hij dan de rover verdrijven.

Het leger van de barbaren bevechten

Zodra het barbarenschip op het veld met de pijl (overval) verplaatst wordt, volgt een strijd met de geactiveerde ridders van Catan.

De sterkte van het barbarenleger wordt bepaald door de som van alle gebouwde steden op Catan (inclusief metropolen).
De sterkte van de ridders van Catan wordt bepaald door de som van alle ijzeren handschoenen van de actieve ridders.
Onafhankelijk van de afloop van de strijd worden alle actieve ridders terug passief.

Het leger van de barbaren wint

De barbaren winnen als hun sterkte groter is dan de ridders van Catan.
Het barbarenleger overvalt vervolgens de stad van die speler of spelers die het minst aantal (of geen enkele) geactiveerde ridder bezitten.

Spelers die enkel nederzettingen bezitten worden niet getroffen. Metropolen worden ook niet getroffen, omdat deze beschermd zijn.
Enkel de spelers, die één of meerdere steden bezitten, maken de som van hun geactiveerde handschoenen. De speler die het minst aantal ijzeren handschoenen ingezet heeft, moet één van zijn steden terug tot een nederzetting ombouwen. Hebben meerdere spelers (met minstens één stad) een gelijk aantal minste handschoenen, dan moeten ze elk een stad naar keuze ombouwen tot een nederzetting. In het meest extreme geval moeten alle spelers een stad inleveren (als geen enkele speler geactiveerde ridders had ingezet...).
Wordt een stad met stadsmuur gereduceerd tot een nederzetting, dan verdwijnt de stadsmuur.
Ook zonder stad behoudt de speler zijn stadsuitbouw (kalender) en daarmee de mogelijkheid om vooruitgangskaarten te verwerven. Maar hij mag slechts aan verdere stadsuitbouw doen, zodra hij terug over een stad beschikt.
Voorbeeld:
- Fritz en Peter bezitten elk twee steden, Gaai bezit enkel een metropool en Claudia heeft 5 nederzettingen.
- Het barbarenleger heeft sterkte 5 (4 steden en 1 metropool).
- Peter, Fritz en Claudia hebben elk een eenvoudige ridder geactiveerd. Gaai nog geen enkele. De sterkte van de ridders van Catan is dus 3. Ze zijn dus te zwak om de strijd te winnen tegen de barbaren.
- Fritz en Peter verliezen een stad. Alhoewel Gaai geen ridder geactiveerd heeft, wordt hij niet getroffen, omdat zijn metropool bescherming biedt. Claudia kan ook niets verliezen, omdat ze enkele nederzettingen bezit.

De ridders van Catan winnen

Als de sterkte van de ridders van Catan groter of gelijk is aan de sterkte van de barbaren, dan winnen de ridders:

De speler die de meeste ijzeren handschoenen ingezet heeft voor de strijd, krijgt een zegekaart "Redder Catan".
Hebben twee of meerdere spelers evenveel ijzeren handschoenen in de strijd geworpen, dan mogen ze elk de bovenste kaart van een stapel vooruitgangskaarten nemen. Ze krijgen helaas geen zegekaarten.

Na de overval wordt het schip terug op het startveld gezet. Ze kunnen dus weer naar Catan zeilen om een nieuw gevecht uit te lokken...

De handelaar

De figuur van de handelaar komt in het spel, zodra de kaart "Handelaar" wordt gespeeld. De speler plaatst de figuur op een landschap naast een eigen nederzetting of stad. De speler mag dan de grondstoffen van dit landschap steeds in een verhouding van 2:1 ruilen, zolang de handelaar op dit veld staat. De figuur van de handelaar kan enkel maar door een nieuwe kaart "Handelaar" verplaatst worden.
Een handelsfiguur is één zegepunt waard.

Einde van het spel

Zodra een speler aan de beurt is en 13 zegepunten bezit, eindigt het spel. Deze speler wordt de heerser van Catan.

Variante

De "Humeurige Peter" regel voor ervaren spelers.
Wie nog meer tactiek in het spel wenst, moet zeker deze variante uitproberen. Er verandert slechts één kleine spelregels (maar op een zeer indrukwekkende manier):
Als het barbarenleger geland is, beslissen alle spelers om beurt, beginnend met de speler die aan de beurt is, hoeveel van hun ridders ze inzetten voor een strijd tegen de barbaren.
TIP: Een speler kan bewust geen ridders inzetten, om de barbaren te laten winnen en de andere spelers schade te laten toebrengen. Enkel wie ridders heeft ingezet moet deze na de strijd deactiveren.

Het spel met de Seefahrer-uitbreiding

Je kan vanzelfsprekend ook de mogelijkheden van de Seefahrer combineren met dit spel. Volgens onze ervaring zijn de volgende scenario's de beste: "Zu neuen Ufern", "Groß Catan" en "Durch die Wüste". De scenario's waar kleine eilanden in voorkomen zijn niet zo geschikt om samen met dit spel te spelen. Houd er verder rekening mee dat de acties die voor straten gelden, nu ook voor schepen mogelijk zijn.

Extra spelregels voor "Städte & Ritter" met de Seefahrer:

Bij scenario's met meerdere eilanden gelden bij een aanval van de barbarenvloot dezelfde spelregels als bij het basisspel.
Ridders kunnen ook over de zee verplaatst worden, als de start- en eindkruispunten door straten en schepen verbonden zijn (of eventueel enkel door schepen).
Een speler mag een actieve ridder ook op een kruispunt op zee plaatsen als zijn eigen schip maar aan dit kruispunt grenst (de ridder staat dan op het schip...).
Als een ridder op een kruispunt staat, waaraan het laatste schip van een scheepslijn ligt, wordt de scheepslijn gesloten. M.a.w.: de verbinding van eigen ridders met een gelijkkleurige nederzetting mag niet onderbroken worden.
Als een speler een actieve ridder, die aan het veld met de piraten grenst, deactiveert, mag hij de piraten verplaatsen.