BOHNANZA + Erweiterungs-Set

Auteur:Uwe Rosenberg
Uitgegeven doorAmigo Spiele, 1997
Een kaartspel voor gewiekste bonenkwekers en -handelaars voor 3 tot 5 (of 7) spelers vanaf 12 jaar.

SPELMATERIAAL:

104 speelkaarten verdeeld over 8 bonensoorten
6 'derde bonenveld'-kaarten (waarvan één reservekaart)

SPELIDEE:

Elke speler handelt in bonen. Deze bonen teelt hij op zijn velden en probeert hij met (grote) winst te verkopen. Hoe meer bonen van eenzelfde soort op een veld groeien, hoe groter de opbrengst zal zijn. Soms wordt een speler echter verplicht tot een vroegere verkoop. Dit levert hem dan ook slechts een lage opbrengst op - in bepaalde gevallen zelfs helemaal niets.
De speler die uiteindelijk met zijn bonenhandel de meeste geldstukken verdiend heeft, wint dit spel.

DE BONENKAARTEN:

Er zijn acht verschillende bonensoorten. Elke soort komt een verschillend aantal keren voor in het spel. Het getal op de kaart geeft aan hoeveel kaarten er van die welbepaalde bonensoort in het spel aanwezig zijn. (minimumaantal: 6x - maximumaantal: 20x)
Onderaan elke kaart staat de zogenaamde 'bonometer'. Deze bonometer geeft aan hoeveel geldstukken de verkoop van bonen zal opbrengen. De verschillende getallen geven aan hoeveel gelijke bonenkaarten op een bonenveld nodig zijn om bij een verkoop één, twee, drie of vier geldstukken te ontvangen. Een verkoop kan nooit meer dan vier geldstukken ineens opbrengen.
Voorbeeld: Bij een 'Saubohne' heb je drie of vier gelijke kaarten nodig om één geldstuk te ontvangen, vijf of zes kaarten voor twee geldstukken, zeven kaarten voor drie geldstukken en acht (of meer) kaarten voor de vier geldstukken.

DE GELDSTUKKEN:

Bij een verkoop krijg je geldstukken. Deze bekom je door bonenkaarten om te draaien. Op elke kaart staat aan de ommezijde één geldstuk afgebeeld.

DE BONENVELDEN:

In de beginfase van het spel heeft elke speler twee bonenvelden ter beschikking. Elke speler kan hierdoor twee rijen van gelijksoortige kaarten openen.
Elke speler kan tijdens het verdere spel éénmaal een derde bonenveld aankopen. Vanaf dan mag hij tot drie rijen kaarten voor zich openleggen. Zo'n derde bonenveld kost drie geldstukken. Deze geldstukken neemt hij van zijn voorraad en legt ze weg op de aflegstapel (bonenkant naar boven). Na deze aankoop krijgt de speler een 'derde bonenveld'-kaart en legt deze voor zich open.

SPELVOORBEREIDING:

De 'derde-bonenveld'-kaarten worden opzij gelegd.
Schud alle bonenkaarten en verdeel ze één per één onder de spelers totdat iedereen vijf kaarten bezit.
De overtollige kaarten vormen een verdekte stapel in het midden van de tafel.
Zeer belangrijke grondregel: De volgorde waarin een speler nieuwe kaarten toevoegt aan zijn handkaarten mag tijdens het spel nooit veranderd worden. Ook de vijf startkaarten blijven in de gekregen volgorde! Kaarten sorteren per soort is in dit spel op geen enkel moment toegestaan! De voorste kaart (die volledig zichtbaar is) is steeds de eerste kaart die moet uitgespeeld worden. Nieuwe kaarten worden steeds achteraan het rijtje toegevoegd.
De speler links van de deler begint.

SPELVERLOOP:

De speler die aan beurt is moet steeds volgende vier acties uitvoeren:

actie 1: bonenkaaren uitspelen

De speler moet de voorste kaart (volledig zichtbaar) verplicht op één van zijn bonenvelden plaatsen. (Dit moet niet als de speler geen handkaarten meer heeft.) Hij opent hiervoor een nieuw bonenveld of verlengt een bestaand bonenveld. (Indien nodig moet hij hiervoor eerst een bonenveld verkopen of een derde bonenveld opstarten).
Hierna mag deze speler nog zijn tweede handkaart uitspelen. Dit is echter geen verplichting.
Tijdens het Spelverloop zal het meermaals voorkomen dat een speler uit vrije wil of omdat hij niet anders kan, een bonenveld vrijmaakt door het te verkopen. Hiervoor vergelijkt hij het aantal aanwezige bonenkaarten op dat veld met de bonometer van die bonensoort. Hij draait nu evenveel bonenkaarten om (met de geldstukzijde zichtbaar) als het aantal waarop hij recht heeft. De overblijvende bonenkaarten legt hij vervolgens open op de aflegstapel.
Opmerking: Een bonenveld waarop slechts één bonenkaart ligt mag niet verkocht worden. Eerst moet een ander bonenveld verkocht worden. Dit mag natuurlijk wel indien elk bonenveld slechts één bonenkaart bevat. In zo'n geval brengt de verkoop helemaal niets op.
Voorbeeld: Voor drie 'Brechbohnen' ontvang je één geldstuk. De speler draait nu één zo'n bonenkaart om en legt beide andere open op de aflegstapel. Het ontvangen geldstuk legt hij apart voor zich.

actie 2 : handelen of weggeven

De speler neemt de twee bovenste kaarten van de stapel en legt ze open voor zich neer.
Nu moet deze speler beslissen of hij deze kaarten al dan niet behoudt. Indien hij ze behoudt, moet hij ze wel (in de volgende actie) op zijn bonenvelden plaatsen. (Hij kan ze in geen geval toevoegen aan zijn handkaarten!) Hij mag echter ook proberen om deze kaarten (één of beide) te ruilen met een andere speler. De speler aan beurt mag hierbij eventueel ook één of meerdere van zijn handkaarten proberen te verhandelen. Dit moet echter wel steeds gepaard gaan met de ruil van één of beide openliggende kaarten.
Opmerkingen:
1. De medespelers mogen in deze fase enkel kaarten verhandelen met de speler aan beurt. Onderlinge ruilacties zijn niet toegestaan.
2. De medespelers kunnen enkel kaarten uit hun handvoorraad betrekken in de ruil.
3. Een ruil moet niet steeds evenwichtig zijn: Iemand mag zonder problemen meerdere van zijn kaarten ruilen tegen slechts één andere kaart (of omgekeerd).
4. Als gevolg van dit handelen zal de volgorde van de handkaarten wellicht gewijzigd worden. Er kunnen namelijk kaarten weggenomen worden (echter nooit toegevoegd worden!). De overblijvende handkaarten moeten wel in de oorspronkelijke volgorde blijven zitten. Kaarten mogen pas uit de handvoorraad weggenomen worden indien het effectief tot een ruil komt. (Eerst wegnemen en dan terugsteken kan tot een verandering in de volgorde leiden...)
5. De kaarten die men bekomt door dit handelen worden apart voor elke speler gelegd. Dit om te vermijden dat ze nogmaals bij een ruil betrokken zouden worden.
6. Indien niemand nog wil of kan handelen wordt deze actie beëindigd.
In deze spelfase mag elke speler ook zomaar één of meerdere handkaarten weggeven aan de speler aan beurt, hij mag er echter geen andere voor vragen! Ook de speler aan beurt mag zomaar kaarten wegschenken. Dit kunnen zowel handkaarten als één of beide openliggende kaarten zijn. (Echt omruilen kan de speler aan beurt enkel met de twee opengelegde kaarten al dan niet in combinatie met één of meerdere handkaarten - zie hoger.)
'Geschenkkaarten' moeten nooit verplicht aangenomen worden! (Ook deze kaarten moeten immers in de volgende fase toegevoegd worden aan de bonenvelden.)

actie 3 : verhandelde of gekregen bonenkaarten aanleggen

Elke speler moet nu de bonenkaarten die hij tijdens de vorige fase verkreeg op zijn bonenvelden leggen. Indien nodig moet hij hiervoor eerst een (of meerdere) bonenveld(en) verkopen.

actie 4 : bijnemen van nieuwe bonenkaarten

De speler aan beurt neemt één na één drie kaarten van de reservestapel. Hij voegt deze toe aan zijn handvoorraad. Let wel: deze kaarten worden achteraan toegevoegd en wel zodanig dat de laatst genomen kaart ook achteraan zit.
Hierna is de volgende speler aan beurt. Er wordt in wijzerzin gespeeld.

VERDERE ACTIES PER SPELER:

Elke speler mag op gelijk welk moment (ook al is iemand anders aan beurt) volgende acties uitvoeren:

Bonenkaarten op een bonenveld verkopen.

Een 'derde bonenveld' opstarten door de koop van een 'derde bonenveld'-kaart.

Afspraken maken die hij evenwel niet altijd zal of kan nakomen.

SPELEINDE EN WINNAAR:

Indien de verdekte kaartstapel is opgebruikt, wordt de aflegstapel goed geschud en opnieuw gebruikt. Dit wordt slechts twee maal gedaan. Nadat de afneemstapel voor de derde keer is opgebruikt, eindigt het spel onmiddellijk.
Elke speler kan na het speleinde alleen nog bonenvelden verkopen. Zijn handkaarten tellen niet meer mee.
De speler die uiteindelijk de meeste geldstukken kon verzamelen, heeft het spel gewonnen.

VARIANTEN:

Beginnende spelers starten (bij drie spelers) onmiddellijk met drie bonenvelden.
Indien vijf spelers deelnemen, zakt de kostprijs van een 'derde bonenveld'-kaart tot twee geldstukken.
Speeltip van het 'Hof van Watervliet':
Nadat de afneemstapel voor de derde keer is opgebruikt, mag elke speler nog één of twee handkaarten uitspelen en op zijn bonenvelden leggen. Handel drijven is echter niet meer mogelijk, verkopen wel.
Deze variant zorgt ervoor dat het spel een minder abrupt einde kent. Iedereen heeft hier nog een zogenaamde nabeurt.

Erweiterungs-Set

Dit doosje is enkel bruikbaar in combinatie met het basisspel en laat toe dat het spel kan gespeeld worden tot 7 spelers.
Inhoud: 3 nieuwe bonensoorten
Aangepaste spelregels voor het gebruik van deze aanvulset:
- voor 3 spelers:
  1. De 'Kakaobohnen' (4x) worden niet gebruikt.
  2. Elke speler start onmiddellijk met drie bonenvelden.
  3. Het spel eindigt zodra de afneemstapel voor de tweede (i.p.v. derde keer) opgebruikt is.
- voor 4 en 5 spelers:
  1. De 'Kaffeebohnen' (24x) worden niet gebruikt.
  2. Alle andere spelregels veranderen niet.
- voor 6 en 7 spelers:
  1. De 'Kakaobohnen' (4x) en 'Gartenbohnen' (6x) worden niet gebruikt.
  2. De startspeler ontvangt in het begin slechts 3 kaarten, zijn linkerbuur 4 kaarten, de volgende speler 5 kaarten en alle andere spelers 6 kaarten.
  3. In de vierde spelactie (= bijnemen van nieuwe bonenkaarten) neemt elke speler 4 (i.p.v. 3) nieuwe bonenkaarten bij.

Een derde bonenveld kost 2 i.p.v. 3 geldstukken.